Podział ogółu kosztów jednostki gospodarczej
Podstawowym zbiorem kosztów jest układ rodzajowy . Umożliwia on równocześnie tworzenie innych zbiorów kosztów , w zależności od potrzeb jednostki gospodarczej oraz realizowanych przez nią procesów gospodarczych .
Układ rodzajowy kosztów dzieli poniesione koszty działalności operacyjnej zasadniczej z punktu widzenia treści ekonomicznej (określenia rodzaju i charakteru danego elementu kosztów). Odpowiada na zasadnicze pytania -jaki koszt został poniesiony ?. jaki był jego charakter?
Koszt w/g rodzaju dotyczy podstawowego , jednorodnego i niepodzielnego na mniejsze częściskładowe elementu kosztu ( koszt rodzajowy jest swoistym atomem księgowym). Dla danego podmiotu , koszty rodzajowe , nie są rozkładalne na prostsze części składowe . Ważną cechą kosztów w/g rodzaju jest fakt, że obejmują one koszty działalności operacyjnej zasadniczej (będą to koszty dotyczące działalności podstawowej np.produkcyjnej, pomocniczej, zarządu ), bez kosztów operacji finansowych oraz pozostałych kosztów operacyjnych .
Należy także podkreślić , że w układzie rodzajowym ujmujemy koszty poniesione w bieżącym okresie sprawozdawczym - nawet jeśli dotyczą innego (np. koszt prenumeraty czasopism opłaconej z góry za następny rok).
Koszty w/g rodzaju są kosztami prostymi ,ustalanymi w oparciu o ceny i ilości dysponowane przez dostawców . Natomiast koszt wyprodukowanej energii cieplnej w ramach własnej kotłowni nie będzie kosztem prostym - koszt ten obejmuje inne elementy kosztów prostych (np. zużyte paliwo , amortzację maszyn , płace palaczy itp.).